Âm nhạc
Hầu như mọi cộng đồng cư dân trên thế giới đều có một số truyền thống âm nhạc.
Một số truyền thống âm nhạc nằm trong danh sách Di sản văn hóa phi vật thể theo UNESCO nhưng nhiều truyền thống khác dù không có trong đó cũng rất quan trọng hoặc thú vị, ít nhất là một số người cảm thấy như vậy.
Thể loại
[sửa]Âm nhạc thể hiện những điều không thể nói nhưng cũng không thể lặng câm.
— Victor Hugo
Có nhiều tranh luận về phân loại âm nhạc, nhưng có một số thể loại được chấp nhận rộng rãi:
- Nhạc dân gian tồn tại qua truyền thống địa phương. Dân ca thường là khuyết danh, bao gồm cả những khúc hát truyền thống phong cách tương tự. Ngoài ra còn có phong cách "dân gian đô thị" kết hợp giữa nhạc dân gian, nhạc đại chúng và các thể loại âm nhạc khác, được phát triển từ khoảng những năm 1960 ở nhiều nơi, như Hoa Kỳ và các nước Mỹ Latinh.
- Nhạc cổ điển ở châu Âu còn lại những dấu vết ghi chép từ thế kỷ 9 nhưng có thể đã xuất hiện trước đó. Nhạc cổ điển đại khái được chia làm các thời kỳ: Trung Cổ (thế kỷ 5 - đầu 15), Phục hưng (đầu thế kỷ 15th-17), Baroque (cuối thế kỷ 16-giữa 18), Cổ điển (đầu thế kỷ 18th-đầu 19), Lãng mạn (thế kỷ 19-đầu 20) và đương đại (thế kỷ 20-21). Nhạc cổ điển phương Tây lan rộng sang các châu lục khác qua quá trình thuộc địa hóa và di cư từ châu Âu cũng như giao lưu văn hóa, hiện nay hiện diện khắp thế giới dù phân bố không đều.
.jpg)
- Nhạc cổ truyền Ấn Độ bao gồm nhạc cổ truyền Hindustan ở miền bắc và Karnataka ở miền Nam.
- Nhạc cổ truyền phi phương Tây hiện hữu ở thế giới Ả Rập (Trung Đông và Bắc Phi), Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Trung Á (ví dụ như Bukhara), Nam Á (Hindustani [Bắc Ấn gồm Pakistan và Bangladesh] và Karnataka [Nam Ấn Độ]), Myanmar, Indonesia (nổi bật với phong cách Java và Bali), Malaysia (tiêu biểu là loại hình dikir barat), Thái Lan, Campuchia, Lào, Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Tây Phi. Một số còn có hình thức ký âm riêng.
- Nhạc pop (popular) dành cho khán giả đại chúng đương thời, gồm cả những thể loại như rock and roll.
- Nhạc thế giới kết hợp nhiều truyền thống âm nhạc khác nhau.
- Blues có nguồn gốc từ cộng đồng người Mỹ gốc Phi miền Nam Hoa Kỳ thế kỷ 19, là gốc của nhạc jazz, bluegrass và rock and roll.
- Jazz là thể loại nhạc ban đầu xuất hiện trong cộng đồng người Mỹ gốc Phi và người Creole ở New Orleans đầu thế kỷ 20, phong cách trải qua nhiều thay đổi rồi phổ biến trên toàn cầu. Hầu hết các buổi biểu diễn nhạc jazz đều có ứng tấu ngoài chương trình, nhạc sĩ tự sáng tác những giai điệu ngẫu hứng, thường dựa trên thay đổi hợp âm giai điệu có sẵn (ngoại trừ nhạc jazz tự do). Có rất nhiều phong cách nhạc jazz khác nhau đến nỗi gần như không thể liệt kê hết; tuy nhiên hay nhắc đến nhạc jazz truyền thống (bắt đầu từ đầu thập niên 1900), big band và swing (thập niên 1930 và 1940), bebop (thập niên 1940-1950 ở Bờ Đông rồi sau đó vài năm ở Bờ Tây), soul jazz (cuối thập niên 1950 đến giữa thập niên 1960), free jazz (thập niên 1960-1980) và bossa nova (thập niên 1950-1960 ở Brasil).
- Nhạc nhảy điện tử (dance) được tạo ra bằng máy tổng hợp âm thanh và trống máy, thường được chơi tại câu lạc bộ đêm, tiệc rave và lễ hội âm nhạc điện tử nhiều quốc gia. Các thể loại phụ có thể kể như techno, house, electro và psytrance.
- Nhạc đồng quê là dòng nhạc phổ biến ở Hoa Kỳ, bắt nguồn từ tầng lớp lao động da trắng nông thôn miền Nam, kết hợp phong cách dân gian châu Âu đa dạng. Tuy nhiên, nhạc cụ phổ biến là đàn banjo lại có nguồn gốc từ đàn lute của Tây Phi. Nashville được coi là cái nôi tinh thần của dòng nhạc này.
- Reggae là thể loại âm nhạc chủ yếu do người Rastafari ở Jamaica. Ngôi sao nổi tiếng nhất là Bob Marley.
- Nhạc kịch nằm ở giao điểm giữa kịch nghệ và âm nhạc. Tuy nhạc kịch được sáng tác và biểu diễn theo nhiều phong cách khác nhau, nhưng có một phong cách nhất định để một số bài hát trong phần lớn các vở đều tuân theo. Dù giữ vai trò nhất định ở ở Anh-Mỹ, nhạc kịch lại ít phổ biến bên ngoài các nước nói tiếng Anh và thường bị coi là "kém sang trọng" hơn so với kịch nghệ hay opera ở lục địa châu Âu. Bởi vậy, ít khi được chính quyền tài trợ như đối với opera và kịch nói.
Ngoài ra còn có các thể loại âm nhạc dành cho các mục đích cụ thể: quân nhạc, nhạc phim, thánh nhạc, nhạc thiếu nhi,...
Địa điểm
[sửa]Ngoài phòng hòa nhạc và nhà hát opera có quy định về trang phục, thường thì rất thoải mái khi đi nghe nhạc.
- Nhạc thường kèm nhảy trong vũ trường và câu lạc bộ.
- Du khách sẽ bắt gặp nhạc công đường phố ở trung tâm và dương cầm bày sẵn tại các nhà ga và sân bay.
- Diễu hành cũng có ban nhạc sôi nổi đi kèm.
- Lễ hội truyền thống thường đi kèm với nhạc dân gian địa phương.
- Bắt nguồn từ Nhật Bản, hát karaoke nhanh chóng lan rộng khắp châu Á và một số nước phương Tây.
Hành trình
[sửa]- The Jazz Track — đi từ Boston tới New Orleans qua những thành phố ghi đậm lịch sử nhạc jazz
- Lễ hội âm nhạc — đa dạng thể loại các lễ hội này
- Âm nhạc ở Anh và Ireland — Quần đảo Anh là một trong những trung tâm âm nhạc thế giới, đặc biệt là nửa thế kỷ trở lại đây.
- Nhạc Bắc Âu — năm quốc gia với nền âm nhạc dân gian, cổ điển và đại chúng tuyệt vời; xem thêm Văn hóa dân gian Bắc Âu
- Nhảy Salsa — rất phổ biến ở Mỹ Latinh
- Tour nhạc pop Stockholm — quê hương của ABBA, Avicii, Spotify và các nghệ sĩ khác
- K-pop — Biểu tượng xuất khẩu văn hóa của Hàn Quốc
Bảo tàng
[sửa]
Nhiều bảo tàng lịch sử, văn hóa hoặc khảo cổ trên thế giới trưng bày một số nhạc cụ hoặc hiện vật như bản thảo.
Ngoài ra còn có các bảo tàng hoặc sảnh danh vọng dành cho thể loại hoặc quốc gia cụ thể::
- Calgary có Sảnh danh vọng âm nhạc Canada
- Cleveland có Sảnh danh vọng Rock and Roll
- Liverpool có Trải nghiệm âm nhạc Anh quốc và Câu chuyện The Beatles.
- Memphis có Bảo tàng Sảnh danh vọng nhạc blues, bảo tàng Rock 'n' Soul, Bảo tàng nhạc Soul Mỹ Stax, Graceland (nhà của Elvis Presley, nay là bảo tàng) và Sun Studio.
- Nashville có Sảnh danh vọng nhạc đồng quê và Sảnh danh vọng nhạc sĩ nói chung
- Stockholm có bảo tàng ABBA
Xem thêm
[sửa]
Wikipedia có thêm bài viết về:
Âm nhạc
Âm nhạc
