Sổ tay ngôn ngữ (Phrasebooks) là tuyển tập những từ và cụm từ tiếng nước ngoài thông dụng kèm theo bản dịch, chủ yếu dành cho khách du lịch. Chúng cũng cung cấp thông tin bổ ích về ngôn ngữ và văn hóa tại điểm đến, giúp du khách giao tiếp thuận lợi hơn trong các tình huống thường gặp.
Wikivoyage hiện có hàng chục sổ tay ngôn ngữ kỹ thuật số. Bạn có thể xem trực tuyến, tải xuống thiết bị cá nhân để dùng ngoại tuyến, hoặc in ra giấy.
Tổng quan
[sửa]
Việc học một ngôn ngữ mới có thể tốn hàng tháng hoặc hàng năm, nhưng thực tế các chuyến đi du lịch hay công tác thường không cho phép bạn có nhiều thời gian chuẩn bị đến vậy. Đó là lúc một cuốn sổ tay ngôn ngữ trở nên hữu dụng.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng sổ tay ngôn ngữ của Wikivoyage không phải là sách giáo khoa ngữ pháp, từ điển hay khóa học ngôn ngữ chuyên sâu; chúng cũng không mang tính hàn lâm dành cho các nhà ngôn ngữ học. Thay vào đó, đây là công cụ hỗ trợ giúp bạn hiểu và nói được các từ ngữ cụ thể, tập trung vào hội thoại hàng ngày và các tình huống thực tế trong thời gian lưu trú ngắn hạn. Mục tiêu là giúp du khách (những người nói tiếng Anh/Việt) nắm được khả năng giao tiếp cơ bản, đủ dùng cho một chuyến đi kéo dài từ 2 tuần đến một mùa hè.
Sổ tay ngôn ngữ thường được chia thành các chương theo chủ đề giao tiếp, chẳng hạn như: chào hỏi, gọi món ăn, mua sắm và yêu cầu giúp đỡ. Phiên bản kỹ thuật số có thể đi kèm các tệp âm thanh để hỗ trợ luyện nghe và phát âm.
Hầu hết các cuốn sổ tay đều có phần hướng dẫn về hệ thống chữ viết (nếu cần thiết), cùng với âm vị học và cách phát âm. Một số cuốn còn đề cập đến khía cạnh văn hóa, ngữ pháp cơ bản hoặc bảng tra cứu nhanh. Nhìn chung, một cuốn sổ tay tốt sẽ giúp bạn giải quyết hầu hết các tình huống phổ biến khi đi du lịch mà không cần phiên dịch viên. Ưu điểm của sổ tay điện tử là gọn nhẹ và dễ dàng mang theo ngay trên thiết bị của bạn.
Tuy nhiên, nếu lý do đi du lịch của bạn mang tính dài hạn như du học, làm việc ở nước ngoài hoặc nghỉ hưu ở nước ngoài, thì sổ tay ngôn ngữ chỉ hỗ trợ được một phần giới hạn. Trong những trường hợp này, tốt nhất bạn nên đầu tư học ngôn ngữ địa phương một cách bài bản.
Chuẩn bị
[sửa]Chọn ngôn ngữ phù hợp
[sửa]
Trước tiên, hãy xác định ngôn ngữ bạn cần cho chuyến đi; hãy xem phần 'Ngôn ngữ' trong bài viết về quốc gia hoặc vùng miền bạn sắp đến. Thông thường, bạn sẽ cần sổ tay của ngôn ngữ bản địa (hoặc biến thể của nó) tại nơi đó. Tuy nhiên, tại một số nơi, ngôn ngữ phổ thông có thể không phải là tiếng mẹ đẻ của người dân, hoặc là ngôn ngữ thuộc địa cũ mà phần lớn dân số có thể hiểu được (như ngôn ngữ thứ hai). Ví dụ: tiếng Hindi và Urdu ở Ấn Độ và Pakistan, hay tiếng Pháp ở một số vùng Châu Phi. Những ngôn ngữ phổ biến này thường có sẵn sổ tay đầy đủ và chất lượng hơn, trong khi ngôn ngữ bản địa thực sự có thể khá "hiếm" tài liệu. Dù vậy, để có trải nghiệm chân thực, hiểu sâu văn hóa địa phương, hoặc đơn giản là muốn bước ra khỏi vùng an toàn, bạn nên chọn sổ tay tiếng bản địa.
Sau khi chốt được ngôn ngữ, hãy chọn định dạng lưu trữ phù hợp nhất tùy theo tính chất chuyến đi.
Nếu bạn đến những nơi mà Internet tốc độ cao luôn sẵn có, định dạng kỹ thuật số là lựa chọn tốt nhất. Bạn có thể truy cập vô số sổ tay ngôn ngữ và cập nhật chúng thường xuyên. Ngược lại, sách giấy là tài liệu tĩnh và có thể trở nên lỗi thời. Sổ tay kỹ thuật số còn có thể tích hợp âm thanh để bạn luyện nghe nói.
Khi đến các quốc gia có kết nối kém, bạn vẫn nên dùng thiết bị điện tử nhưng hãy nhớ tải sẵn bản sao ngoại tuyến. Dự án Kiwix – một phiên bản tĩnh của Wikivoyage dùng ngoại tuyến – là một giải pháp hữu hiệu.
Ở những vùng sâu vùng xa, nơi nguồn điện không ổn định, tốt hơn hết là mang theo sổ tay bìa mềm hoặc in ra giấy cuốn sổ tay kỹ thuật số của bạn.
Luyện tập kỹ càng
[sửa]Ngay từ trước khi khởi hành, bạn nên đọc qua sổ tay ngôn ngữ. Điều này giúp bạn làm quen với bố cục, ghi nhớ các mẫu câu quan trọng nhất, bắt đầu luyện phát âm (nếu có file nghe). Bạn cũng sẽ sớm nhận ra những từ ngữ cần thiết nào chưa có trong sổ tay để kịp thời tìm kiếm tài liệu bổ sung.
Càng bắt đầu sớm, bạn càng có nhiều thời gian để học một cách thoải mái. Việc ghi nhớ 5 từ mới mỗi ngày trong một tháng sẽ dễ dàng hơn nhiều so với việc cố nhồi nhét cả cuốn sách khi đang ngồi chờ ở sân bay. Chuẩn bị càng kỹ, bạn càng tránh được cảnh loay hoay tra từ điển trong khi người dân địa phương đang sốt ruột chờ bạn nói một câu dễ hiểu.
Danh sách các Sổ tay ngôn ngữ
[sửa]Dưới đây là các sổ tay ngôn ngữ hiện có trên Wikivoyage. Để biết thông tin chung về ngôn ngữ và du lịch, bao gồm mẹo giao tiếp ở những nơi ít người nói ngôn ngữ của bạn, hãy xem bài trò chuyện.
Một số ít ngôn ngữ được sử dụng rất rộng rãi trên toàn cầu sẽ được liệt kê đầu tiên. Các ngôn ngữ còn lại được xếp theo lục địa nơi chúng phổ biến nhất. Nếu chưa rõ quốc gia bạn đến nói tiếng gì, hãy kiểm tra mục "Ngôn ngữ" trong bài viết về quốc gia đó.
Thế giới
[sửa]- Tiếng Anh
- Tiếng Ả Rập (Tiêu chuẩn hiện đại)
- Tiếng Trung (Quan thoại)*
- Tiếng Pháp*
- Tiếng Bồ Đào Nha*
- Tiếng Nga*
- Tiếng Tây Ban Nha (hoặc Castila)|
- Tiếng Ả Rập (Tiêu chuẩn hiện đại)
- Tiếng Trung (Quan thoại)*
- Tiếng Pháp*
- Tiếng Bồ Đào Nha*
- Tiếng Nga*
- Tiếng Tây Ban Nha (hoặc Castila)
Châu Phi
[sửa]- Tiếng Oromo
- Tiếng Afrikaans
- Tiếng Twi Akuapem
- Tiếng Anufo
- Tiếng Ả Rập (Tiêu chuẩn hiện đại)
- Tiếng Amharic
- Tiếng Bambara (hoặc Bamanankan)
- Tiếng Berber
- Tiếng Buli
- Tiếng Ả Rập Chad
- Tiếng Bemba (Chibemba)
- Tiếng Dagbani
- Tiếng Dawro
- Tiếng Dogon
- Tiếng Ebira
- Tiếng Ả Rập Ai Cập
- Tiếng Esan
- Tiếng Ewe
- Tiếng Farefari
- Tiếng Pháp*
- Tiếng Fula
- Tiếng Fulfulde
- Tiếng Đức
- Tiếng Creole Guinea-Bissau
- Tiếng Hausa
- Tiếng Idoma
- Tiếng Igbo*
- Tiếng Isekiri
- Tiếng Jju
- Tiếng Kanuri
- Tiếng Kasem
- Tiếng Kinyarwanda (hoặc Ikinyarwanda)
- Tiếng Kikuyu
- Tiếng Kirundi (hoặc Ikirundi)
- Tiếng Krio
- Tiếng Lamba
- Tiếng Luganda
- Tiếng Luo
- Tiếng Maa
- Tiếng Malagasy
- Tiếng Mooré
- Tiếng Ả Rập Maroc
- Tiếng Nyanja (hoặc Chewa)
- Tiếng Oromo
- Tiếng Bồ Đào Nha*
- Tiếng Sango
- Tiếng Sesotho
- Tiếng Creole Seychelles
- Tiếng Somali
- Tiếng Tây Ban Nha
- Tiếng Susu
- Tiếng Swahili (hoặc Kiswahili)
- Tiếng Swazi
- Tiếng Taita
- Tiếng Tashelhit (hoặc Shilha)
- Tiếng Tem
- Tiếng Tigrinya
- Tiếng Tsonga
- Tiếng Tswana
- Tiếng Tumbuka
- Tiếng Ả Rập Tunisia
- Tiếng Twi
- Tiếng Tyap
- Tiếng Wolayttattuwa
- Tiếng Wolof
- Tiếng Xhosa
- Tiếng Yoruba
- Tiếng Zarma
- Tiếng Zulu
Châu Á
[sửa]Nga (Châu Á)
[sửa]Trung Á
[sửa]Đông Á
[sửa]- Tiếng Tạng Amdo
- Tiếng Quảng Đông
- Tiếng Trung (Quan thoại)*
- Tiếng Hải Nam
- Tiếng Khách Gia
- Tiếng Nhật
- Tiếng Hàn
- Tiếng Mãn Châu
- Tiếng Mân Đông
- Tiếng Mân Nam (hoặc Phúc Kiến/Đài Loan)
- Tiếng Mông Cổ
- Tiếng Bồ Đào Nha*
- Tiếng Thượng Hải (hoặc tiếng Ngô)
- Tiếng Triều Châu (hoặc Chiuchao)
- Tiếng Tạng
- Tiếng Duy Ngô Nhĩ
Trung Đông
[sửa]- Tiếng Ả Rập (Tiêu chuẩn hiện đại)
- Tiếng Hebrew
- Tiếng Ả Rập Jordan
- Tiếng Kurd
- Tiếng Ả Rập Liban
- Tiếng Ba Tư
- Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ
Nam Á
[sửa]- Tiếng Assam
- Tiếng Baloch
- Tiếng Bengal (hoặc Bangla)
- Tiếng Chittagong
- Tiếng Dhivehi
- Tiếng Dogri
- Tiếng Dzongkha
- Tiếng Gujarat
- Tiếng Hindi
- Tiếng Kannada
- Tiếng Kashmir
- Tiếng Konkani
- Tiếng Ladakh
- Tiếng Maithili
- Tiếng Malayalam
- Tiếng Manipuri (hoặc Meitei)
- Tiếng Marathi
- Tiếng Nepal
- Tiếng Odia (hoặc Oriya)
- Tiếng Bồ Đào Nha*
- Tiếng Punjab
- Tiếng Phạn
- Tiếng Saraiki
- Tiếng Savji
- Tiếng Sherpa
- Tiếng Sindhi
- Tiếng Sinhala*
- Tiếng Sylheti
- Tiếng Tamil
- Tiếng Telugu
- Tiếng Tulu
- Tiếng Urdu
Đông Nam Á
[sửa]- Tiếng Aklanon (hoặc Akeanon)
- Tiếng Bali
- Tiếng Banjar
- Tiếng Betawi
- Tiếng Bikol (hoặc Central Bikol)
- Tiếng Bugis
- Tiếng Buhi Bikol (hoặc Boînën)
- Tiếng Miến Điện
- Tiếng Capiznon (hoặc Capiceño)
- Tiếng Cebu (hoặc Bisayan)
- Tiếng Chavacano
- Tiếng Cirebon
- Tiếng Filipino (hoặc Tagalog)
- Tiếng Pháp*
- Tiếng Hiligaynon (hoặc Ilonggo)
- Tiếng H'Mông
- Tiếng Iban
- Tiếng Ilocano (hoặc Iloko)
- Tiếng Ivatan
- Tiếng Kangean
- Tiếng Kapampangan
- Tiếng Kayan
- Tiếng Kinaray-a
- Tiếng Indonesia*
- Tiếng Java
- Tiếng Khmer (hoặc tiếng Campuchia)
- Tiếng Lào
- Tiếng Madura
- Tiếng Makassar
- Tiếng Mã Lai
- Tiếng Mã Lai Manado (hoặc Minahasa Malay)
- Tiếng Minangkabau
- Tiếng Musi
- Tiếng Osing (hoặc Using)
- Tiếng Palembang
- Tiếng Pandan Bikol (hoặc Northern Catanduanes Bikol)
- Tiếng Pangasinan
- Tiếng Penan
- Tiếng Rejang
- Tiếng Mã Lai Riau
- Tiếng Rinconada (hoặc Rinconada Bikol)
- Tiếng Sambal
- Tiếng Sasak
- Tiếng Sumbawa (hoặc Samawa)
- Tiếng Sunda
- Tiếng Java Surabaya
- Tiếng Tausug (hoặc Bahasa Sūg)
- Tiếng Tengger
- Tiếng Tetum
- Tiếng Thái
- Tiếng Waray
Châu Âu
[sửa]- Tiếng Anh
- Tiếng Abkhaz
- Tiếng Albania
- Tiếng Arberesh
- Tiếng Armenia*
- Tiếng Aromania
- Tiếng Azerbaijan (hoặc Azeri)
- Tiếng Bashkir
- Tiếng Basque
- Tiếng Belarus*
- Tiếng Bosnia
- Tiếng Breton
- Tiếng Bulgaria
- Tiếng Catalan
- Tiếng Chechnya
- Tiếng Circassia
- Tiếng Corse
- Tiếng Croatia
- Tiếng Séc*
- Tiếng Đan Mạch
- Tiếng Hà Lan
- Tiếng Hạ Saxon Hà Lan
- Tiếng Erzya
- Tiếng Estonia
- Tiếng Faroe
- Tiếng Phần Lan*
- Tiếng Pháp*
- Tiếng Galicia
- Tiếng Gruzia
- Tiếng Đức
- Tiếng Hy Lạp
- Tiếng Hungary
- Tiếng Iceland
- Tiếng Ireland
- Tiếng Ý*
- Tiếng Kalmyk
- Tiếng Karachay-Balkar
- Tiếng Kazakh
- Tiếng Ladino
- Tiếng Lak
- Tiếng Latvia
- Tiếng Litva
- Tiếng Hạ Đức
- Tiếng Luxembourg
- Tiếng Macedonia
- Tiếng Malta
- Tiếng Gael Manx
- Tiếng Montenegro
- Tiếng Na Uy
- Tiếng Piemonte
- Tiếng Ba Lan
- Tiếng Bồ Đào Nha*
- Tiếng Provence
- Tiếng Romania
- Tiếng Nga*
- Tiếng Sami
- Tiếng Samogitia
- Tiếng Gael Scotland
- Tiếng Serbia*
- Tiếng Slovak
- Tiếng Slovenia (hoặc Slovene)
- Tiếng Tây Ban Nha
- Tiếng Thụy Điển*
- Tiếng Đức Thụy Sĩ
- Tiếng Tatar
- Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ
- Tiếng Udmurt
- Tiếng Ukraina
- Tiếng Wales
- Tiếng Tây Frisia
- Tiếng Yiddish
Bắc Mỹ
[sửa]Châu Đại Dương
[sửa]- Tiếng Kriol Úc
- Tiếng Bislama
- Tiếng Caroline
- Tiếng Chamorro (hoặc Chamoru)
- Tiếng Trung (Quan thoại)*
- Tiếng Betawi
- Tiếng Arrernte miền Đông
- Tiếng Fiji
- Tiếng Pháp*
- Tiếng Hawaii
- Tiếng Indonesia*
- Tiếng Maori
- Tiếng Marshall
- Tiếng Nauru
- Tiếng Niue
- Tiếng Norfuk/Pitkern
- Tiếng Pijin (Pidgin Quần đảo Solomon)
- Tiếng Samoa
- Tiếng Tahiti
- Tiếng Tetum
- Tiếng Tokelau
- Tiếng Tok Pisin (hoặc Pidgin New Guinea)
- Tiếng Tonga
- Tiếng Creole Eo biển Torres
- Tiếng Tuvalu
Nam Mỹ
[sửa]Các sổ tay ngôn ngữ khác
[sửa]Mục đích đặc biệt
[sửa]Một số danh sách cụm từ chuyên biệt cho các mục đích cụ thể:
Sổ tay chữ viết
[sửa]Loại "sổ tay" đặc biệt này dành cho những ai muốn học đọc/viết các hệ thống ký tự phức tạp.
Xem thêm
[sửa]- Trò chuyện: về ngôn ngữ và du lịch
- Các biến thể tiếng Anh